Sunucu lisansını alıp kurulumu bitiren çoğu kişi, CAL'ın ne olduğunu ilk kez bir denetimde ya da lisans yenilemesinde duyuyor. Sebebi basit: sunucu CAL olmadan da sorunsuz çalışıyor. Teknik bir engel yok, eksik olan kullanım hakkının kendisi.
Neden ayrı satılıyor?
Aynı Windows Server'a üç kişi de bağlanabilir, üç yüz kişi de. Sunucunun fiyatı ikisinde aynı olsaydı, küçük ofis için çok pahalı, büyük kurum için çok ucuz olurdu. Microsoft bu yüzden maliyeti ikiye bölüyor: makineye kurulan yazılım bir fiyat, ona bağlanan her kişi ya da cihaz ayrı bir fiyat.
Kaç adet?
En sık yapılan hata, aynı anda bağlanan sayıyı esas almak. Doğrusu toplam sayı. Yirmi kişilik bir ekipte aynı anda beş kişi bağlansa bile yirmi CAL gerekiyor.
Sayıya kimlerin dahil olduğu da önemli: sunucudaki dosyalara erişen, yazıcıdan çıktı alan, oradaki veritabanını kullanan bir programı açan herkes. Yalnızca herkese açık bir web sayfasını görüntüleyen ziyaretçi için gerekmiyor.
Kullanıcı CAL mı, cihaz CAL mı?
Hesap tek cümleye iniyor: kişi sayısı ile cihaz sayısını karşılaştırın, hangisi küçükse ondan alın.
İki örnek:
- Danışmanlık ofisi — 8 kişi çalışıyor, her birinin bir dizüstü, bir masaüstü ve bir telefonu var. 8 kullanıcı, 24 cihaz. Kullanıcı CAL: 8 adet.
- Üretim tesisi — 3 vardiya, her vardiyada aynı 5 terminali farklı kişiler kullanıyor, toplam 40 çalışan. 40 kullanıcı, 5 cihaz. Cihaz CAL: 5 adet.
İkisini karıştırmak da mümkün: ofis çalışanlarına kullanıcı CAL, üretim terminallerine cihaz CAL alınabiliyor.
RDS CAL neden ayrı?
Sunucuya uzak masaüstüyle bağlanıp üzerinde oturum açacak kullanıcılar için normal CAL yetmiyor. Bu kişiler için iki ayrı hak sayıyorsunuz: sunucuya bağlanma hakkı (Windows Server CAL) ve oturum açma hakkı (RDS CAL).
RDS CAL almazsanız uzak masaüstü 120 günlük deneme süresiyle çalışıyor, sonra bağlantı kabul etmiyor. Deneme süresi bir kez tanınıyor ve uzatılmıyor — kurulumun 120. gününde aniden kimsenin bağlanamaması bu yüzden oluyor.
Sürüm uyumu
CAL sürümü sunucu sürümünden eski olamıyor. 2022 sunucuya bağlanacaksanız 2022 CAL gerekiyor. Ters yön serbest: elinizdeki 2022 CAL ile 2019 sunucuya da bağlanabiliyorsunuz. Sunucuyu yükseltirken CAL'ları da yükseltmeyi hesaba katın.
Nereye kuruluyor?
Hiçbir yere. CAL bir yazılım değil; satın alma belgesi ve lisans kaydı olarak duruyor. Tek istisnası RDS CAL: o, sunucudaki Uzak Masaüstü Lisans Sunucusu rolüne tanımlanıyor.
Adet ve tipe göre fiyatlara CAL erişim lisansları sayfasından bakabilirsiniz.